SHARE

The paradox of value

Nghịch lý của giá trị

Akshita Agarwal
TED-Ed

Tưởng tượng bạn đang tham gia game show, và có thể chọn giữa hai giải thưởng một viên kim cương hay một chai nước. 

Đó là một lựa chọn dễ dàng. Kim cương rõ ràng là có giá trị hơn. 

Bây giờ tưởng tượng cũng lựa chọn đó, nhưng lần này, bạn không chơi game show, nhưng đang chết khát trong sa mạc sau bao ngày lang thang.

 

 

 Bạn sẽ chọn khác đi chứ? Tại sao? Chẳng phải kim cương vẫn giá trị hơn sao?

Đây là nghịch lý của giá trị, được diễn tả nổi tiếng bởi nhà kinh tế tiên phong Adam Smith.

 Và cái nó cho ta biết là định nghĩa giá trị không dễ dàng như ta nghĩ.

 Trong trò chơi truyền hình, bạn nghĩ về giá trị trao đổi của từng món, 

cái mà bạn có thể đạt được từ chúng sau một khoảng thời gian,

 nhưng trong tình huống khẩn cấp, như viễn cảnh ở sa mạc, Giá trị sử dụng của chúng,

là điều quan trọng hơn cả, và chúng giúp ích được gì trong tình huống hiện tại. 

Và vì chúng ta chỉ được chọn một trong các lựa chọn, chúng ta cũng sẽ tính đến cơ hội nó đáng giá, 

hay cái chúng ta sẽ đánh mất khi từ bỏ lựa chọn kia. 

Sau cùng, bạn thu được bao nhiêu từ việc bán kim cương không quan trọng nếu bạn không thể thoát ra khỏi sa mạc. 

Nhiều nhà kinh tế hiện đại đối mặt với nghịch lý về giá trị bằng cách thử thống nhất các lựa chọn này dưới quan điểm hữu dụng, 

tức là một thứ làm thỏa mãn nhu cầu hay mong muốn của con người 

Tính hữu dụng có thể áp dụng cho bất cứ gì từ nhu cầu cơ bản về thức ăn đến sự thích thú khi nghe bài hát yêu thích, và với mỗi người hay mỗi trường hợp sẽ có sự khác biệt. 

Nền kinh tế thị trường cho ta cách để dễ dàng lần theo sự tiện dụng. 

Đối với bạn, đơn giản là sự tiện dụng của một thứ được phản ánh bởi số tiền bạn sẵn sàng bỏ ra mua nó. 

Giờ hãy tưởng tượng lại mình ở giữa sa mạc, lần này được chọn một viên kim cương mới hay một chai nước sạch mỗi năm phút. 

Nếu bạn như mọi người, đầu tiên bạn lấy đủ nước cho chuyến đi và sau đó lấy kim cương miễn bạn có thể mang theo được. 

Điều này là do “hữu dụng biên” nghĩa là khi bạn chọn giữa kim cương và nước, 

bạn so sánh tính hữu dụng có được từ mỗi chai nước với mỗi viên kim cương cộng thêm. 

Và bạn làm điều này mỗi lần bạn được lựa chọn.

 Chai nước đầu tiên có giá trị nhiều hơn mọi viên kim cương nhưng sau cùng, bạn có đủ nước để dùng.

 Sau một lúc, mỗi chai nước thêm vào trở thành gánh nặng.

 Đó là lúc bạn bắt đầu chọn kim cương thay cho nước. Và không chỉ đối với những thứ cần thiết như nước Đối với khá nhiều thứ,

bạn càng nhận được từ nó bao nhiêu thì mỗi phần thừa sẽ trở nên kém hữu dụng. 

Đây là định luật thu nhỏ hữu dụng biên. 

Bạn có thể vui vẻ mua hai hay ba phần đồ ăn ưa thích nhưng phần thứ tư sẽ khiến bạn muốn nôn 

và phần thứ một trăm sẽ bị ôi thiu trước khi bạn ăn Hay bạn có thể trả tiền để xem cùng một bộ phim nhiều lần đến chán hay sử dụng hết toàn bộ số tiền. 

Trường hợp nào bạn cũng sẽ đạt đỉnh điểm mà hữu dụng biên để mua thêm một vé xem phim bằng 0. 

Tính hữu dụng ngoài áp dụng khi ta mua hàng mà với mọi quyết định của ta.

 Và cách trực giác để tối đa hóa nó và tránh lợi ích biên giảm dần là thay đổi cách ta tiêu xài thời gian và nguồn lực. 

Sau khi đã đáp ứng những nhu cầu cơ bản, theo lý thuyết ta sẽ quyết định đầu tư vào các sự lựa chọn chỉ khi chúng hữu dụng và thích hợp. 

Đương nhiên, cách ta tối đa hóa hữu dụng ở thực tế có hiệu quả hay không là một chuyện khác. 

Nhưng nên nhớ chính ta quyết định nguồn gốc cuối cùng của giá trị, 

ta chia sẻ những nhu cầu, ta chọn những điều mình muốn và ta đưa ra các lựa chọn. 

……………………………………………………………………………….

Đọc thêm nội dung Click Here: Đường ảnh hưởng đến não như thế nào

Đọc thêm nội dung Click Here: Một lịch sử brie (f) của phô mai

Đọc thêm nội dung Click Here: Công nghệ ánh sáng đang thay đổi y học như thế nào

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here