SHARE

Điều gì gây ra ảo giác?

Elizabeth Cox

Một bà lão tên Rosalie đang ngồi trong viện dưỡng lão bỗng, căn phòng của bà trở nên sống động với những dải màu cuộn xoáy.

Qua tấm rèm, bà có thể nhìn thấy động vật, trẻ em và cả những nhân vật hoá trang.

 

Rosalie lo lắng không phải vì bị xâm nhập mà vì bà nhận ra những thứ quanh mình là một kiểu ảo giác rất phức tạp.

Khả năng nhận thức của bà còn rất tốt, và bà không sử dụng bất kì loại thuốc nào có thể gây ảo giác.

Kì lạ là, ngay cả khi một đám đông nghệ sĩ xiếc tràn vào phòng, bà lẽ ra vẫn không thể thấy họ: bởi bà hoàn toàn bị mù.

Rosalie đã mắc một hội chứng được gọi là hội chứng Charles Bonnet, bệnh nhân với thị lực kém hoặc hoàn toàn mù bỗng dưng nhìn thấy những cảnh tượng rực rỡ sắc màu.

Những ảo giác này xuất hiện đột ngột, và có thể kéo dài vài phút hoặc tái diễn theo năm.

Chúng ta vẫn chưa thể hiểu hết điều gì gây ra những ảo giác này, và tại sao một số bệnh nhân mắc phải còn số khác thì không.

Chúng ta hiểu từ nghiên cứu fMRI rằng những ảo giác này kích hoạt cùng một vùng não như khi ta nhìn thấy, và không kích hoạt vùng tưởng tượng.

Những ảo giác khác bao gồm mùi, cảnh tượng, và âm thanh, cũng tác động lên cùng vùng não như khi ta trải nghiệm thật.

Bởi lẽ đó, phần vỏ não được cho là đóng vai trò quan trọng với ảo giác.

Lớp chất xám mỏng này bao bọc toàn bộ phần não với những vùng khác khau xử lí thông tin mà giác quan của ta thu nhận.

Nhưng kể cả với những người có giác quan hoàn toàn bình thường não bộ tạo ra thế giới mà ta nhận thức từ những thông tin không hoàn thiện.

Ảo Giác là gì và Điều gì gây ra ảo giác ?
Ảo Giác là gì và Điều gì gây ra ảo giác ?

Ví dụ, mắt của chúng ta có điểm mù, vị trí trên võng mạc không có dây thần kinh thị giác.

Khi vỏ não xử lí dữ liệu ánh sáng thành những hình ảnh ăn khớp nó lấp đầy điểm mù này bằng thông tin từ những vùng xung quanh.

Đôi khi, ta sẽ nhận ra dấu vết  nhưng phần lớn thời gian, ta lại không nhạy bén đến vậy.

Khi phần vỏ não thị giác bị gián đoạn những thông tin từ mắt, thậm chí, tạm thời não bộ vẫn cố hình thành một hình ảnh ăn khớp, nhưng lúc này, khả năng có hạn của nó sẽ lộ rõ.

Những ảo giác sống động của hội chứng Charles Bonnet là một ví dụ.

Vì hội chứng Charles Bonnet chỉ xảy ra ở người bị mất thị lực, chứ không phải những người mù bẩm sinh, các nhà khoa học cho rằng não dùng hình ảnh đã được ghi nhớ để lấp vào sự thiếu hụt thông tin truyền từ mắt.

Tương tự ở các giác quan khác. 

Những người bị mất thính giác thường bị ảo giác nghe thấy nhạc hoặc giọng nói, đôi khi phức tạp như tiếng hòa âm của cả một đội diễu hành.

Thêm vào đó, thuốc nhằm mục đích tiêu khiển hoặc chữa bệnh, những loại bệnh như động kinh, chứng ngủ rũ, và những sự rối loạn tâm thần như tâm thần phân liệt, là một vài trong rất nhiều những nguyên nhân gây ảo giác và ta vẫn đang tìm ra những nguyên nhân mới.

Những ảo giác nổi tiếng nhất là sản phẩm của sự kết hợp các loại thuốc như LSD và psilocybin.

Những ảnh hưởng đáng ngại của nó gồm cảm giác vật thể khô thì ướt và những bề mặt đó như đang hít thở.

Ở liều cao hơn, thể giới hình ảnh có thể tan chảy, cuộn xoáy và vỡ ra thành những mẫu hình phân dạng.

Bằng chứng đã chỉ ra những loại thuốc này cũng ảnh hưởng tới vỏ não.

Ảo Giác là gì và Điều gì gây ra ảo giác ?
Ảo Giác là gì và Điều gì gây ra ảo giác ?

Nhưng trong khi thị lực kém chỉ gây ra ảo giác thị giác và mất thính giác chỉ gây ảo giác âm thanh, những chất như LSD gây ra xáo lộn ở tất cả các giác quan.

Đó là vì chúng kích thích các thụ quan trong một khu vực rộng gồm vùng vỏ não của tất cả các giác quan.

LSD và psilocybin đều hoạt động như serotonin trong não, liên kết trực tiếp với một loại thụ thể serotonin cụ thể.

Trong khi vai trò của serotonin trong não thì phức tạp và khó hiểu, nó đóng vai trò quan trọng trong việc hợp nhất thông tin từ mắt, mũi tai, và những cơ quan cảm giác khác.

Một giả thuyết là LSD và psilocybin gây ra ảo giác bằng cách làm nhiễu tín hiệu khi hợp nhất cảm giác.

Ảo giác kết hợp với tâm thần phân liệt có thể gây ra biểu hiện giống với khi sử dụng LSD và psolocybin.

Những bệnh nhân tâm thần phân liệt thường có mức độ serotonin cao trong não.

Những loại thuốc chống loạn thần giúp làm dịu triệu chứng bằng cách ngăn chặn thụ thể serotonin có liên kết với LSD và psilocybin.

Và, trong vài trường hợp, những loại thuốc này có thể làm giảm ảo giác ở bệnh nhân mắc hội chứng Charles Bonnet.

Vẫn còn cả con đường dài phía trước để ta có thể thấu hiểu toàn bộ nguyên nhân và những dấu hiệu liên quan tới ảo giác.

Nhưng rất rõ ràng rằng trải nghiệm ảo giác có quan hệ mật thiết tới những nhận thức thông thường hơn ta tưởng.

Và việc nghiên cứu ảo giác giúp ta hiểu thêm về làm thế nào não bộ có thể dựng nên thế giới mà ta nhìn, nghe, ngửi và chạm đến.

Càng hiểu hơn về nó, ta sẽ ngày càng tôn trọng cách mà mỗi cá nhân nhìn nhận về vật thể và thế giới quanh mình.

………………

Đọc thêm nội dung Click Here: Đường ảnh hưởng đến não như thế nào

Đọc thêm nội dung Click Here: Một lịch sử brie (f) của phô mai

Đọc thêm nội dung Click Here: Công nghệ ánh sáng đang thay đổi y học như thế nào

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here